"Toplumumuzun düşüncesi jilet gibidir. Güçsüz ondan korkar, bilgisiz onunla elini keser, akıllı ise onu kullanmasını bilir." John Milton

“Toplumumuzun düşüncesi jilet gibidir. Güçsüz ondan korkar, bilgisiz onunla elini keser, akıllı ise onu kullanmasını bilir.” John Milton

John Milton’ın bu anlamlı sözü, düşüncenin ve bilginin tek başına iyi ya da kötü olmadığını; onu nasıl kullandığımızın asıl belirleyici olduğunu anlatır. Toplumun ürettiği fikirler, değerler, kurallar ve kabuller bazen bizi geliştirebilir, bazen de sorgulamadığımız takdirde sınırlandırabilir. Güçsüz insan başkalarının düşüncelerinden çekinir, bilgisiz insan onları sorgulamadan benimser; akıllı insan ise düşünceleri olduğu gibi kabul etmek yerine onları değerlendirir, sorgular ve kendi hayatını geliştirmek için kullanır. Tıpkı bir jilet gibi düşünce de doğru kullanıldığında işe yarar, dikkatsiz kullanıldığında ise zarar verebilir. Bu nedenle gerçek entelektüel güç, her şeyi bilmekten çok neyi neden düşündüğümüzü fark edebilmekten geçer.

Bu sözden günlük hayatımıza taşıyabileceğimiz pratik öneri şu olabilir: Size güçlü biçimde “doğru” olarak sunulan bir düşünceyle karşılaştığınızda, hemen kabul etmek ya da reddetmek yerine kendinize “Bunun benim için gerçekten doğru olduğuna nasıl karar verdim?” diye sorun. Özellikle kariyer, para, başarı, ilişkiler ve yaşam biçimi konusunda toplumun bize sunduğu kalıplar, zamanla kendi düşüncelerimizmiş gibi hissedilebilir. Oysa kısa bir durup sorgulama anı, başkalarının beklentileriyle kendi ihtiyaçlarımız arasındaki farkı görmemizi sağlayabilir. Sorgulamak, her şeye karşı çıkmak değildir; düşüncelerimizi bilinçli biçimde seçme özgürlüğünü kazanmaktır.

Örneğin çevrenizde herkes “Başarılı olmak için mutlaka çok para kazanmalı ve yüksek bir statüye sahip olmalısın.” diyorsa, bu düşünceyi olduğu gibi kabul etmek zorunda değilsiniz. Önce bunun sizin başarı tanımınız olup olmadığını sorgulayabilirsiniz. Belki sizin için başarı; sevdiğiniz işi yapmak, zamanınızı özgürce kullanmak, üretmek veya sevdiklerinizle daha anlamlı bir hayat kurmaktır. İşte o zaman toplumun düşüncesi sizi yöneten keskin bir araç olmaktan çıkar, kendi yolunuzu belirlerken kullanabileceğiniz bir bilgiye dönüşür. Akıllı insanın farkı, düşüncelerin keskinliğinden korkmaması değil; onları eline aldığında nasıl kullanacağını bilmesidir.

John Milton Kimdir?

John Milton (1608-1674) İngiliz şair, düşünür ve polemik yazarıdır. 1608 yılında Londra’da doğan Milton, özellikle şiir, özgür düşünce, eğitim, siyaset ve insanın bireysel özgürlüğü üzerine eserleriyle tanınmıştır. En önemli eseri kabul edilen Paradise Lost (Kayıp Cennet), İngiliz edebiyatının başyapıtları arasında yer alır. Milton, dönemin siyasal ve dinsel tartışmalarına aktif biçimde katılmış; ifade özgürlüğü ve düşünce özgürlüğü konularındaki görüşleriyle de dikkat çekmiştir. 1650’li yıllarda görme yetisini tamamen kaybetmesine rağmen yazmayı ve üretmeyi sürdürmüş, eserlerini dikte ederek oluşturmuştur.