"Toplumumuzun düşüncesi jilet gibidir. Güçsüz ondan korkar, bilgisiz onunla elini keser, akıllı ise onu kullanmasını bilir." John Milton

“Toplumumuzun düşüncesi jilet gibidir. Güçsüz ondan korkar, bilgisiz onunla elini keser, akıllı ise onu kullanmasını bilir.” John Milton

John Milton’ın “Toplumumuzun düşüncesi jilet gibidir. Güçsüz ondan korkar, bilgisiz onunla elini keser, akıllı ise onu kullanmasını bilir.” sözü, düşüncenin kendi başına iyi ya da kötü olmadığını; onu nasıl kullandığımızın belirleyici olduğunu anlatır. Toplumun ürettiği fikirler, değerler, kabuller ve yargılar bazen bizi geliştirebilir, bazen de farkında olmadan sınırlandırabilir. Güçsüz insan başkalarının düşüncelerinden çekinir, bilgisiz insan onları sorgulamadan benimser; bilinçli insan ise düşünceleri inceler, sorgular ve kendisi için yararlı olanı seçer. Tıpkı jilet gibi, düşünce de doğru kullanıldığında işe yarayan güçlü bir araçtır; ancak sorgulamadan kabul edilen her fikir, insanın kendi zihnini yaralayabilecek bir sınıra dönüşebilir.

Bu sözden günlük hayatımız için çıkarabileceğimiz pratik öneri şudur: Bir düşünceyi doğru kabul etmeden önce kendinize “Bunu gerçekten ben mi düşünüyorum, yoksa bana böyle düşünmem öğretildiği için mi böyle düşünüyorum?” sorusunu sorun. Özellikle kariyer, başarı, para, ilişkiler ve kişisel gelişim gibi konularda çevremizden duyduğumuz kalıplar, zamanla kendi düşüncelerimizmiş gibi zihnimize yerleşebilir. Bu soruyu sormak, her şeyi reddetmek anlamına gelmez; aksine düşüncelerimizi bilinçli biçimde seçebilmemizi sağlar. Böylece toplumun bize sunduğu fikirleri körü körüne takip etmek yerine, onları kendi aklımızdan geçirerek hayatımıza dahil ederiz.

Örneğin çevrenizde herkes “Güvenli bir iş bul, hayatını garantiye al ve risk alma” diyorsa, siz de kendi hayalinizden vazgeçip bu düşünceyi sorgulamadan benimseyebilirsiniz. Oysa aynı düşünceyi yeniden ele alıp “Benim için güvenli bir hayat gerçekten ne anlama geliyor?” diye sorduğunuzda, belki de sizin güven anlayışınızın başkalarından çok farklı olduğunu fark edeceksiniz. Buradaki mesele topluma karşı çıkmak değil, kendi zihnimizin direksiyonuna geçebilmektir. John Milton’ın jilet benzetmesi bize bunu hatırlatıyor: Düşünceler bizi kesen birer bıçak olmak zorunda değil; onları bilinçle kullandığımızda hayatımızı şekillendiren güçlü araçlara dönüşebilirler.

John Milton Kimdir?

John Milton (1608-1674) İngiliz şair, düşünür ve yazardır. İngiliz edebiyatının en önemli isimlerinden biri kabul edilen Milton, özellikle özgürlük, inanç, insan iradesi ve düşünce üzerine eserleriyle tanınmıştır. En ünlü eseri Paradise Lost (Kayıp Cennet), İngiliz edebiyatının başyapıtları arasında yer alır ve insanın özgür iradesi ile seçimlerinin sonuçlarını ele alır. Milton, dönemin siyasal ve toplumsal tartışmalarına da aktif biçimde katılmış, ifade ve düşünce özgürlüğünü savunan Areopagitica adlı önemli eserini kaleme almıştır. Yaşamının ilerleyen dönemlerinde görme yetisini tamamen kaybetmesine rağmen yazmayı sürdürmüş ve eserlerini dikte ettirmiştir. 1674 yılında Buckinghamshire’da hayatını kaybeden Milton, özgür düşünce ve bireysel irade konusundaki yaklaşımıyla edebiyat ve düşünce tarihinde kalıcı bir iz bırakmıştır.