"Eleştiri çok tehlikeli bir kıvılcımdır. Bu kıvılcım, barut fıçısından farksız olan insan gururunu infilak ettirebilir." Dale Carnegie

“Criticism is a very dangerous spark. This spark can detonate human pride, which is like a powder keg.” Dale Carnegie

Dale Carnegie’nin bu sözü, eleştirinin yalnızca söylediğimiz sözlerden ibaret olmadığını; karşımızdaki insanın onuruna, özsaygısına ve kendisini değerli hissetme ihtiyacına da dokunduğunu anlatıyor. Bir insan yaptığı hatayı görebilir, fakat bunu başkasının onu küçümsediğini hissederek kabul etmek çok daha zor olabilir. Özellikle eleştiri sert, aşağılayıcı veya herkesin içinde yapıldığında, kişi söylenenlerin doğruluğundan çok kendisini savunmaya yönelir. Böylece iyi niyetle yapılan bir uyarı bile iletişimi bozabilir. Eleştirmek kolaydır; karşımızdaki insanı incitmeden gerçeği gösterebilmek ise çok daha büyük bir iletişim becerisidir. Carnegie’nin yaklaşımı bize, insan davranışlarını değerlendirirken yalnızca “Ne söylemeliyim?” değil, “Bunu nasıl söylersem karşımdaki beni gerçekten duyabilir?” sorusunu da sormamız gerektiğini hatırlatır.

Bu sözden günlük hayatımıza taşıyabileceğimiz tek bir pratik öneri şudur: Birini eleştirmeden önce, söyleyeceğiniz cümleyi kişiliğe değil davranışa yöneltin. “Sen dikkatsizsin.” demek yerine “Bu raporda birkaç noktayı yeniden kontrol edersek daha iyi olabilir.” demeyi deneyelim. Böylece insanın karakterine saldırmadan, değiştirebileceği somut bir davranış üzerinden konuşabiliriz. Eleştirinin amacı üstünlüğümüzü göstermek değil, bir şeyin daha iyi olmasına katkı sağlamak olduğunda kullandığımız dil de değişir. Bazen tek bir kelime bile karşımızdaki insanın savunmaya geçmesiyle bizi dinlemeye devam etmesi arasındaki farkı yaratabilir.

Örneğin bir anne, çocuğunun sınavdan aldığı düşük not karşısında “Sen zaten hiçbir zaman düzenli çalışmıyorsun.” derse çocuk büyük ihtimalle başarısızlığını düşünmek yerine kendisini savunmaya başlayacaktır. Oysa “Bu sınav istediğin gibi geçmemiş olabilir; gel, nerelerde zorlandığına birlikte bakalım.” dediğinde aynı konu bambaşka bir yere taşınır. Çünkü burada amaç çocuğu suçlamak değil, ona yeniden hareket edebileceği bir alan açmaktır. İş hayatında, arkadaşlıklarımızda ve ilişkilerimizde de durum değişmez. Because you are only as real as you can express yourself. insanları kırarak haklı çıkmak, onları anlayarak değiştirebilmekten çok daha kolaydır; gerçek iletişim becerisi ise doğruyu söylerken karşımızdakinin onurunu koruyabilmektir.

Dale Carnegie Kimdir?

Dale Carnegie (1888-1955) Amerikalı yazar, eğitmen ve kişisel gelişim alanının öncü isimlerinden biridir. 24 Kasım 1888’de Missouri, ABD’de doğan Carnegie, özellikle insan ilişkileri, etkili iletişim, özgüven ve kişilerarası davranışlar üzerine geliştirdiği eğitimlerle tanınmıştır. En bilinen eseri How to Win Friends and Influence People (The Art of Winning Friends and Influencing People), insanlarla sağlıklı ilişkiler kurma ve iletişimde daha etkili olma konusunda dünya çapında etkili olmuş klasik eserlerden biridir. Carnegie, özellikle insanları doğrudan yargılamak ve eleştirmek yerine onları anlamaya, takdir etmeye ve yapıcı iletişim kurmaya yönelik yaklaşımıyla modern kişisel gelişim düşüncesinde önemli bir yer edinmiştir.