"Eğer insanları düşündüklerine inandırırsanız, sizi severler. Gerçekten düşündürürseniz sizden nefret ederler." William James

“If you make people believe they're thinking, they'll love you. They'll hate you if you really make them think." William James

William James’e atfedilen bu söz, insanların hoşuna giden düşüncelerle onları gerçekten düşünmeye zorlayan düşünceler arasındaki farkı çarpıcı biçimde ortaya koyar. Bazen bize söylenenleri sorgulamadan kabul etmek daha kolaydır; çünkü bildiklerimizle uyumlu düşünceler bizi rahatlatır ve kendimizi güvende hissettirir. Oysa gerçek düşünme, alışkanlıklarımızı, kabullerimizi ve hatta kendimizle ilgili inançlarımızı yeniden gözden geçirmemizi gerektirir. Bir düşünce bizi hiç rahatsız etmiyorsa, belki de henüz bize gerçekten dokunmamıştır. William James’in bu sözü, düşünmenin yalnızca bilgi edinmek değil, gerektiğinde kendi zihinsel konforumuzdan çıkabilmek olduğunu hatırlatır.

Bu sözden günlük yaşam için çıkarabileceğimiz tek bir pratik öneri, Size ters gelen bir düşünceyle karşılaştığınızda onu hemen reddetmek yerine, “Ya bunda benim göremediğim bir gerçek varsa?” diye sormaktır. Özellikle iş, ilişkiler ve kişisel gelişim konularında bu soruyu kendimize yöneltmek, otomatik tepkilerimizin önüne geçmemize yardımcı olabilir. Örneğin bir arkadaşımızın bize yönelik eleştirisini ilk anda haksız bulabiliriz. Ancak savunmaya geçmeden önce bir an durup onun söylediklerinde bize fayda sağlayabilecek bir nokta olup olmadığını düşünürsek, eleştiriyi bir tehdit olmaktan çıkarıp kendimizi tanımak ve geliştirmek için bir düşünme fırsatına dönüştürebiliriz. Gerçek düşünme bazen haklı olduğumuzu kanıtlamaktan değil, yanılıyor olabileceğimizi kabul etmekten geçer.

Örneğin bir yönetici, ekibinin kendisini yeterince takdir etmediğini düşünüyor olsun. Çevresindeki insanlar ona sürekli “Sen zaten çok iyi bir yöneticisin.” diyebilir ve bu sözler onu rahatlatabilir. Fakat bir çalışanı çıkıp “Toplantılarda bizi dinlemiyorsunuz.” dediğinde rahatsız olabilir. İşte tam o noktada iki seçenek vardır: Söyleneni reddetmek ya da gerçekten düşünmek. Eğer ikinci yolu seçerse, kendisiyle ilgili daha önce fark etmediği bir davranışı görebilir ve bunu değiştirebilir. Düşünmek bizi her zaman rahatlatmaz; bazen önce rahatsız eder, sonra dönüştürür. Çünkü gerçek düşüncenin değeri, bizi onaylamasında değil, bize kendimizi ve dünyayı daha farklı görebileceğimiz yeni bir kapı açmasındadır.

William James Kimdir?

William James (1842-1910) Amerikalı filozof ve psikologdur. 11 Ocak 1842’de New York’ta doğan James, Harvard’da tıp eğitimi aldıktan sonra akademik çalışmalarını psikoloji ve felsefe alanlarında sürdürmüş ve Harvard’da psikoloji ile felsefe dersleri vermiştir. Modern psikolojinin Amerika Birleşik Devletleri’ndeki gelişiminde öncü isimlerden biri olan James, özellikle pragmatizm, bilinç, inanç, irade ve insan deneyimi üzerine çalışmalarıyla tanınır. The Principles of Psychology (1890), The Varieties of Religious Experience (1902) ve Pragmatism (1907) başlıca eserleri arasındadır. Harvard Üniversitesi’nde psikoloji bölümünün kuruluşunda önemli rol oynamış ve Amerikan psikolojisinin gelişimine kalıcı katkılar sağlamıştır.