"İlk yapılan yanlışa kaza, ikincisine hata, üçüncüsüne ise tercih denir." Fyodor Dostoyevski

“The first mistake is called an accident, the second a mistake, and the third a preference.” Fyodor Dostoevsky

Fyodor Dostoyevski’ye atfedilen bu söz, yanlış yapmakla aynı yanlışı bile bile sürdürmek arasındaki önemli farkı anlatır. Hayatta hepimiz zaman zaman yanlış kararlar verebilir, düşünmeden davranabilir veya öngöremediğimiz sonuçlarla karşılaşabiliriz. İlkinde çoğu zaman deneyimsizliğin, dikkatsizliğin ya da koşulların payı vardır. İkinci kez aynı durum yaşandığında ise artık yaşadığımız deneyimden öğrenme sorumluluğumuz ortaya çıkar. Asıl mesele üçüncü kez aynı yanlışa düştüğümüzde başlar. Çünkü artık neyle karşılaşacağımızı biliyor olmamıza rağmen aynı yolu seçiyorsak, yanlış yalnızca bir hata olmaktan çıkar ve bir tercihe dönüşmeye başlar. Bu nedenle önemli olan hiç hata yapmamak değil, yaptığımız hatadan gerekli dersi çıkarabilmektir.

Bu sözden günlük yaşamımız için çıkarabileceğimiz pratik öneri şudur: Tekrarlayan bir sorun yaşadığınızda, “Bu neden yine oldu?” yerine “Bir daha olmaması için neyi değiştirmeliyim?” sorusunu sorun. Örneğin sürekli işlerinizi son dakikaya bırakıyorsanız, kendinizi “Ben zaten böyleyim.” diyerek etiketlemek yerine erteleme davranışınızı tetikleyen koşulları belirleyin ve küçük bir değişiklik yapın. Her benzer durumda aynı yöntemi uygulamak yerine farklı bir yöntem deneyin. Hata, bize bir şey öğrettiği sürece gelişimin malzemesine dönüşür. Fakat hatadan hiçbir şey öğrenmeden aynı davranışı sürdürürsek, geçmişte yaşadığımız deneyim gelecekteki davranışlarımızı değiştirmemiş olur.

Örneğin bir insan bir ilişkide yaptığı bir davranış nedeniyle sorun yaşayabilir. İlkinde ne olduğunu anlamamış olabilir; ikincisinde davranışının karşı taraf üzerindeki etkisini fark edebilir. Ancak üçüncü kez aynı davranışı sergiliyor ve sonuçlarını bildiği hâlde değiştirmiyorsa artık yalnızca “Ben hata yaptım.” demek yeterli değildir. Aynı durum iş yaşamında, para yönetiminde, sağlıklı alışkanlıklarda veya kişisel hedeflerde de karşımıza çıkabilir. Geçmişte yaptığımız yanlışları değiştiremeyiz; fakat onlardan sonra vereceğimiz kararları değiştirebiliriz. Gerçek gelişim, hiç düşmemekte değil; her düştüğümüzde neden düştüğümüzü anlayıp aynı çukura yeniden kendi isteğimizle girmemeyi öğrenmektir.

Fyodor Dostoyevski Kimdir?

Fyodor Mihayloviç Dostoyevski (1821-1881) Rus romancı, düşünür ve gazetecidir. 11 Kasım 1821’de Moskova’da doğan Dostoyevski, insan psikolojisi, ahlak, özgürlük, suç, vicdan, inanç ve varoluş gibi konuları derinlemesine ele alan eserleriyle dünya edebiyatının en önemli yazarlarından biri kabul edilir. Suç ve Ceza, Karamazov Kardeşler, Budala . Yeraltından Notlar en tanınmış eserleri arasındadır. İnsan davranışlarının ardındaki çelişkileri ve kişinin kendi vicdanıyla mücadelesini olağanüstü bir psikolojik derinlikle anlatan Dostoyevski, modern psikoloji ve edebiyat üzerinde de güçlü bir etki bırakmıştır. 9 Şubat 1881’de Saint Petersburg’da hayatını kaybeden Dostoyevski, eserleriyle insan doğasının karanlık ve aydınlık yönlerini anlamaya çalışan edebiyatın en etkili isimlerinden biri olmayı sürdürmektedir.