“Her insan mutlu olamaz… Çünkü gereğinden fazla özler dünü, hak ettiğinden fazla düşünür yarını…” Erich Fromm

“Her insan mutlu olamaz… Çünkü gereğinden fazla özler dünü, hak ettiğinden fazla düşünür yarını. Ve hiç hak etmediği kadar bilinçsizce yaşar bugünü. Her insan mutlu olamaz. Çünkü gereğinden fazla özler hayatından çıkanları. Hak ettiğinden daha büyük umutla bekler hayatına girecekleri. Ve asla göremez yanı başındakileri.” Erich Fromm

Erich Fromm’a atfedilen bu söz, mutluluk psikolojisinin en kritik üç zaman tuzağını işaret eder: geçmişe aşırı bağlılık, geleceğe aşırı beklenti ve bugüne karşı bilinçsizlik. İnsan zihni çoğu zaman ya dünde yaşar ya yarında; ama yaşamın kendisi yalnızca şimdi gerçekleşir. Geçmişi özlemek ve geleceği düşünmek doğaldır; sorun, bugünün değerini gölgelediğimizde başlar. Sürekli kaybettiklerimize odaklandığımızda elimizdekileri, gelecekten mucize beklediğimizde yanımızdakileri göremeyiz. Bu bakış açısı, mutluluğun dış koşullardan çok farkındalık ve zihinsel denge ile ilgili olduğunu güçlü biçimde vurgular. Mutluluk, zamanın doğru yerinde durabilme becerisidir.

Bu sözden hareketle günlük hayatta uygulayabileceğimiz tek ve net bir pratik öneri: “3 Dakikalık Bugün Farkındalığı” rutini. Siz ve biz, gün içinde sadece üç dakika ayırarak şu üç soruyu yazabiliriz: Şu an elimde olan üç değer nedir? Hayatımda şu an yanımda olan kimler var? Bugün bana iyi gelen bir küçük şey ne oldu? Bu mini egzersiz, zihni geçmiş özleminden ve gelecek beklentisinden çekip bugünün gerçekliğine sabitler. Fark edilen şey büyür; görülmeyen şey silikleşir. Mutluluk da çoğu zaman görünür kıldıklarımızın içinden çıkar.

Örneğin gün boyu eski bir ilişkiyi düşünüp moralinizi düşürdüğünüzü ya da henüz gerçekleşmemiş bir fırsat için kaygılandığınızı fark ettiğinizde, dikkatinizi bilinçli biçimde bugüne çağırabilirsiniz: Yan masada size gülümseyen arkadaşınız, sağlığınız, devam eden bir projeniz, içtiğiniz kahvenin tadı… Bunlar küçük görünür ama psikolojik dayanıklılığı besler. Erich Fromm’un insan ve mutluluk anlayışına paralel biçimde şunu hatırlayalım: Mutluluk çoğu zaman uzakta değil; dikkatimizi bekleyen bugünün içinde saklıdır.

Erich Fromm Kimdir?

Erich Fromm, 20. yüzyılın önde gelen psikanalistlerinden, sosyal psikolog ve hümanist düşünürlerinden biridir. Alman kökenli olan Fromm, insanın özgürlük, sevgi, aidiyet ve anlam arayışını derinlemesine incelemiş; psikoloji ile felsefeyi birleştiren eserler üretmiştir. “Sevme Sanatı” başta olmak üzere birçok kitabında sağlıklı insan ilişkileri, bilinçli yaşam ve içsel gelişim temalarını işlemiştir. Çalışmaları, modern mutluluk anlayışı, kişisel gelişim ve motivasyon alanında hâlâ güçlü bir referans noktası olarak kabul edilir.

Mutluluk Üzerine En İyi Özlü Sözler