"Düşman, hangi tarafta olursa olsun sizi öldürtecek olandır." Joseph Heller

“Düşman, hangi tarafta olursa olsun sizi öldürtecek olandır.” Joseph Heller

Joseph Heller’ın bu sözü, düşmanlığı yalnızca karşımızda duran, bize açıkça karşı çıkan insanlarla sınırlamamak gerektiğini hatırlatır. Bazen bize zarar veren kişi, grup veya düşünceyi yanlış yerde arayabiliriz. Oysa bir insanın kim olduğu, hangi tarafta durduğu ya da bize yakın görünüp görünmediğinden çok, davranışlarının bizi nereye götürdüğüne bakmak gerekir. Gerçek hayatta da güven duyduğumuz bir insanın ihaneti, destek beklediğimiz birinin engellemesi veya kendi çıkarımız için geliştirdiğimiz zararlı bir alışkanlık bizi hiç beklemediğimiz biçimde yıpratabilir. Bu nedenle güven, sadakat ve dostluk yalnızca sözlerle değil, davranışlarla değerlendirilmelidir.

Bu sözden günlük yaşam için çıkarabileceğimiz pratik öneri, hayatımızdaki önemli insanları ve ilişkileri zaman zaman sözlerine değil, davranışlarına göre değerlendirmektir. Kendinize şu soruyu sorabilirsiniz: “Bu insanın hayatımdaki varlığı beni güçlendiriyor mu, yoksa sürekli tüketiyor mu?” Burada amaç çevremizdeki herkesi “dost” veya “düşman” diye sınıflandırmak değildir. Daha sağlıklı olan, sınırlarımızı fark etmek ve bize zarar veren davranışları normalleştirmemektir. Aynı değerlendirmeyi kendimiz için de yapabiliriz. Bazen dışarıdaki bir düşmandan çok, korkularımız, bağımlılıklarımız, öfkemiz veya sürekli kendimizi küçümseyen düşüncelerimiz bizi hedeflerimizden uzaklaştırabilir.

Örneğin size sürekli destek olduğunu söyleyen bir arkadaşınızın, önemli bir karar aldığınızda sizi küçümsediğini ve başarısız olmanız için cesaretinizi kırdığını düşünün. Başka bir tarafta ise açıkça eleştiren fakat gelişmeniz için dürüst geri bildirimler veren biri olabilir. Hangisinin gerçek anlamda size zarar verdiğini anlamak için sözlere değil, davranışların üzerimizde bıraktığı etkiye bakmak gerekir. Aynı durum kendi iç dünyamız için de geçerlidir: Bazen bizi geriye çeken şey bir insan değil, değiştirmeye cesaret edemediğimiz bir alışkanlıktır. Bu nedenle düşman ararken yalnızca karşımızdakine bakmayalım; bize zarar veren şeyin nereden geldiğini anlamaya çalışalım. Çünkü gerçek güç, kimin karşımızda olduğunu bilmek kadar, neyin bizi geriye çektiğini fark edebilmekten geçer.

Joseph Heller Kimdir?

Joseph Heller (1923-1999) Amerikalı romancı, oyun yazarı ve senaristtir. Özellikle savaşın anlamsızlığını, bürokrasiyi ve insanın sistem karşısındaki çaresizliğini mizahi ve ironik bir dille ele aldığı Madde 22 (Catch-22) adlı romanıyla dünya edebiyatında önemli bir yer edinmiştir. II. Dünya Savaşı sırasında Amerikan Hava Kuvvetleri’nde görev yapan Heller, savaş deneyimlerinden önemli ölçüde yararlanarak yazdığı Madde 22 ile savaş edebiyatının en etkili eserlerinden birini ortaya koymuştur. Eserlerinde savaş, bürokrasi, güç, özgürlük, insan doğası ve absürt yaşam koşulları gibi temaları işleyen Heller, özellikle kara mizahın güçlü temsilcilerinden biri olarak kabul edilir.