"Akıllı insanlar, tüm kanunlar kaldırılsa bile yine aynı hayatı sürerlerdi." Aristophanes

“Akıllı insanlar, tüm kanunlar kaldırılsa bile yine aynı hayatı sürerlerdi.” Aristophanes

Aristophanes’in “Akıllı insanlar, tüm kanunlar kaldırılsa bile yine aynı hayatı sürerlerdi.” sözü, insanın davranışlarını yalnızca dışarıdan gelen kuralların değil, kendi vicdanının ve ahlaki ölçülerinin de belirlediğini anlatır. Kanunlar toplum düzenini korumak için gereklidir; ancak her davranışımızın başında bir kuralın, sonunda da bir yaptırımın bulunması mümkün değildir. Asıl önemli olan, kimse bizi denetlemediğinde nasıl davrandığımızdır. Çünkü gerçek karakter, başkalarının bizi izlediği anlarda değil, yalnız olduğumuzda yaptığımız seçimlerde ortaya çıkar. Akıllı insan, doğru davranmak için sürekli cezalandırılma korkusuna ihtiyaç duymaz; neyin kendisine, başkasına ve topluma zarar vereceğini düşünerek kendi sınırlarını oluşturur.

Bu sözden günlük yaşam için çıkarabileceğimiz pratik öneri şudur: Kimsenin sizi denetlemediği bir durumda, yapacağınız seçimi bir an durup “Bunu bana kimse görmese de doğru buluyor muyum?” diye sorgulayın. Bu küçük soru, davranışlarımızla değerlerimiz arasındaki bağı güçlendirebilir. İş yerinde kimsenin fark etmeyeceği bir hatayı düzeltmek, sıranızı beklemek, size ait olmayan bir şeyi almamak veya bir başkasının yokluğunda onun hakkında konuşurken ölçülü davranmak gibi küçük seçimler, karakterimizi sessizce inşa eder. Ahlak, yalnızca büyük kararların konusu değildir; her gün verdiğimiz küçük kararlarda kendini gösterir.

Örneğin bir mağazada kasiyerin yanlışlıkla size fazla para verdiğini düşünelim. Bunu fark ettiğiniz hâlde kimsenin anlamayacağını düşünüp parayı cebinizde tutabilirsiniz. Ya da hatayı söyleyip parayı geri verebilirsiniz. İlk seçenek size kısa vadeli bir kazanç sağlayabilir; ikinci seçenek ise kimse bilmese bile kendi değerlerinizle uyumlu yaşamanın huzurunu verir. Aristophanes’in sözü bize iyi insan olmanın denetim ortadan kalktığında da devam eden bir tercih olduğunu hatırlatır. Kanunlar bizi ne yapmamız gerektiği konusunda yönlendirebilir; fakat nasıl bir insan olacağımıza, en sonunda kendi vicdanımız karar verir.

Aristophanes Kimdir?

Aristophanes (yaklaşık MÖ 446-MÖ 386) Antik Yunan komedya yazarıdır. Atina’da yaşadığı kabul edilen Aristophanes, özellikle dönemin siyasal ve toplumsal yaşamını mizah, hiciv ve eleştiri yoluyla ele alan eserleriyle tanınır. Antik Yunan komedyasının en önemli temsilcilerinden biri olan Aristophanes, eserlerinde siyaseti, savaşı, toplumsal değerleri, eğitim anlayışını ve insan davranışlarını alaycı fakat düşündürücü bir dille sorgulamıştır. Bulutlar, Lysistrata, Eşekarıları, Kurbağalar ve Barış günümüze ulaşan en bilinen oyunları arasındadır. Eserleri, yalnızca kendi döneminin Atina’sına ilişkin gözlemler sunmakla kalmaz; insan doğası ve toplum yaşamına ilişkin eleştirileri nedeniyle günümüzde de önemini korur.