"İnsanım, öyleyse özgürüm; özgürsem, sorumlu olmalıyım." Jean Paul Sartre

“İnsanım, öyleyse özgürüm; özgürsem, sorumlu olmalıyım.” Jean Paul Sartre

Jean Paul Sartre’ın “İnsanım, öyleyse özgürüm; özgürsem, sorumlu olmalıyım.” sözü, insan olmanın en temel gerçeklerinden birine işaret eder: Özgürlük yalnızca istediğimizi yapabilmek değil, yaptığımız seçimlerin sonuçlarını üstlenebilmektir. Hayatımızın her anında kararlar verir, bazı yolları seçerken bazı yolları geride bırakırız. Bazen koşullarımızı, geçmişimizi, çevremizi ya da başkalarının davranışlarını değiştiremeyebiliriz; ancak bunlara nasıl karşılık vereceğimiz konusunda belirli bir seçim alanımız vardır. Sartre’ın varoluşçu düşüncesinde özgürlük bu nedenle kolay bir ayrıcalık değil, beraberinde sorumluluk getiren bir durumdur. Kendi hayatımızın öznesi olmak, seçimlerimizin sorumluluğunu da kabul etmeyi gerektirir.

Bu düşünceyi günlük hayatımıza taşımanın en etkili yollarından biri, şikâyet ettiğimiz her durum karşısında “Burada benim seçebileceğim ne var?” sorusunu sormaktır. Örneğin işinizden memnun değilseniz hemen koşulları suçlamak yerine, bugün bu konuda atabileceğiniz tek bir adımı belirleyin: yeni bir beceri öğrenmek, bir görüşme yapmak, özgeçmişinizi güncellemek ya da çalışma biçiminizle ilgili açık bir konuşma gerçekleştirmek gibi. Buradaki amaç her şeyi kontrol edebileceğimize inanmak değildir; tam tersine, kontrolümüzde olmayanlarla kontrolümüzde olanları birbirinden ayırabilmektir. Çünkü sorumluluk duygusu, insanı çaresizliğe değil, harekete geçmeye yönelttiğinde gerçek bir kişisel gelişim ve motivasyon kaynağına dönüşür.

Diyelim ki uzun zamandır yapmak istediğiniz bir değişiklik var, fakat sürekli “Şartlar uygun değil” diyerek erteliyorsunuz. Şartların gerçekten zor olduğu bir durumda bile, bugün atabileceğiniz küçük bir adım bulunabilir. Belki hemen büyük bir değişim gerçekleştiremezsiniz ama araştırmaya başlayabilir, bir telefon açabilir veya kendinize bir başlangıç tarihi koyabilirsiniz. Jean Paul Sartre’ın özgürlük anlayışı bize tam da burada güçlü bir hatırlatma yapar: Hayatımızdaki bütün koşulları seçemeyebiliriz, fakat onlara vereceğimiz karşılığı seçme konusunda bir alanımız vardır. Özgürlüğümüzü fark ettiğimiz anda sorumluluğumuz başlar; sorumluluğumuzu üstlendiğimiz anda ise hayatımız üzerinde yeniden söz sahibi oluruz.

Jean Paul Sartre Kimdir?

Jean Paul Sartre (1905-1980) Fransız filozof, yazar, oyun yazarı ve düşünürdür. Varoluşçuluk felsefesinin en önemli temsilcilerinden biri kabul edilen Sartre, insanın özgürlüğü, seçimi, sorumluluğu, bilinç ve varoluşu üzerine yoğunlaşmıştır. 1905 yılında Paris’te doğan Sartre, felsefi çalışmalarının yanı sıra roman, tiyatro ve deneme türlerinde de önemli eserler vermiştir. 1964 yılında kendisine verilen Nobel Edebiyat Ödülü’nü kabul etmeyi reddetmesi, onun bağımsız düşünce anlayışının en dikkat çekici örneklerinden biridir. 1980 yılında Paris’te hayatını kaybeden Sartre, insanın kendi yaşamına anlam verme ve seçimlerinin sorumluluğunu üstlenme fikriyle modern düşünce üzerinde kalıcı bir etki bırakmıştır.