“Başarısızlık bir sonuç değil, bir tutumdur.” Harvey Mackay

Başarısızlık denildiğinde çoğumuzun aklına ulaşamadığımız hedefler, yarım kalan işler ve istediğimiz gibi sonuçlanmayan girişimler gelir. Oysa bir hedefe ulaşamamakla kendimizi başarısız biri olarak görmek aynı şey değildir. Harvey Mackay tarafından ifade edilen “Başarısızlık bir sonuç değil, bir tutumdur.” sözü, başarısızlığa bakış açımızın yaşamımız üzerindeki etkisini vurgular. Bir girişimin istediğimiz sonucu vermemesi, yalnızca belirli bir koşulda beklediğimiz sonuca ulaşamadığımızı gösterir. Bu deneyimi nasıl yorumladığımız ve sonrasında nasıl davrandığımız ise gelişimimizi etkiler. Başarısızlığı bir son olarak gördüğümüzde seçeneklerimizi daraltır, öğrenme fırsatı olarak değerlendirdiğimizde yeni olasılıklara kapı aralarız. Elbette her başarısızlık mutlaka başarıya dönüşmez; ancak her deneyimden bir şeyler öğrenmek, bir sonraki adımımızı daha bilinçli atmamıza yardımcı olabilir.

Peki, başarısızlık karşısında tutumumuzu nasıl değiştirebiliriz? Bunun için bir sonraki hayal kırıklığımızda kendimize şu soruyu soralım: “Bu deneyim bana ne öğretti ve bundan sonra neyi farklı yapabilirim?” Yanıtımızı somutlaştırmak için başarısızlıkla sonuçlanan bir girişimimizi seçelim. Nelerin yolunda gitmediğini, hangi kararlarımızı gözden geçirmemiz gerektiğini ve hangi becerilerimizi geliştirebileceğimizi yazalım. Ardından belirlediğimiz noktalardan yalnızca birini seçerek küçük bir eylem planı oluşturalım. Örneğin, bir sunumumuz beklediğimiz kadar etkili olmadıysa kendimizi yeteneksiz ilan etmek yerine anlatımımızı, hazırlık süremizi veya dinleyicilerle kurduğumuz iletişimi değerlendirebiliriz. Amaç, başarısızlığı görmezden gelmek değil, onun bizi tanımlamasına izin vermeden deneyimden yararlanmaktır. Böylece motivasyonumuzu yalnızca elde ettiğimiz sonuçlara değil, öğrenme ve gelişme kapasitemize de dayandırabiliriz.

Yeni bir iş kurmaya çalışan bir girişimci düşünelim. İlk denemesinde yeterli müşteriye ulaşamayan bu kişi, yaşadığı sonucu kendi yetersizliğinin kanıtı olarak görebilir ve girişiminden vazgeçebilir. Başka bir yaklaşım ise müşterilerin beklentilerini araştırmak, ürününü geliştirmek ve iş modelini yeniden değerlendirmektir. İkinci yaklaşım başarıyı garanti etmez; fakat daha bilinçli kararlar alma ve yeni seçenekleri değerlendirme olanağı sunar. Aynı durum eğitim hayatımızda, ilişkilerimizde ve kişisel hedeflerimizde de geçerlidir. Her zaman istediğimiz sonucu elde edemeyebiliriz; bazen koşullar değişir, bazen yöntemimiz işe yaramaz, bazen de hedefimizi yeniden belirlememiz gerekir. Önemli olan, yaşananları gerçekçi biçimde değerlendirmek ve kendimize yeni bir hareket alanı açabilmektir. Başarı, yalnızca kaç kez kazandığımızla değil, zorluklar karşısında nasıl düşündüğümüz ve nasıl ilerlediğimizle de ilgilidir. Çünkü başarısızlık, bir kez istediğimiz sonucu alamamızda değil, öğrenme ve değişme ihtimaline sırtımızı dönmemizde kalıcı hâle gelir.