{"id":60,"date":"2008-07-12T02:34:41","date_gmt":"2008-07-12T02:34:41","guid":{"rendered":"http:\/\/tameraktas.com\/wptest\/wordpress\/2008\/05\/24\/adamsyn-odul-adaleti-ve-ethitlidi-kuramy-equity-theory\/"},"modified":"2023-04-01T18:46:44","modified_gmt":"2023-04-01T18:46:44","slug":"adamsin-odul-adaleti-ve-esitligi-kurami-equity-theory","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/e-motivasyon.net\/en\/adamsin-odul-adaleti-ve-esitligi-kurami-equity-theory.html","title":{"rendered":"Adams' Equity Theory"},"content":{"rendered":"

Adams' Equity Theory<\/strong><\/span><\/h3>\n
J. S. Adams, ABD\u2019nin General Electric i\u015fletmesinde g\u00fcd\u00fcleme konusunda baz\u0131 ara\u015ft\u0131rma ve deneylerde bulunarak \u00f6d\u00fcl adaletinin \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 s\u00fcrekli g\u00fcd\u00fclemek ve te\u015fvik etmek bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli bir de\u011feri oldu\u011funu bulgulam\u0131\u015ft\u0131r. Adams incelemelerinde bireylerin kendilerine verilen \u00f6d\u00fcllerle ba\u015fkalar\u0131na verilen \u00f6d\u00fclleri daima kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 ve kendilerine uygun g\u00f6r\u00fclen \u00f6d\u00fcllerin benzer ba\u015far\u0131y\u0131 g\u00f6steren kimselerle ne oranda e\u015fit oldu\u011funu saptamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 belirlemi\u015ftir. Bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmada bireyler kendilerinin \u00f6rg\u00fcte sunduklar\u0131 girdiler veya de\u011ferler olarak emekleri, zekalar\u0131, bilgi, tecr\u00fcbe ve yetenekleri ile buna ba\u011fl\u0131 olarak ortaya koyduklar\u0131 ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedirler. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, \u00f6rg\u00fctten sa\u011flad\u0131klar\u0131 \u00f6d\u00fcller olarak \u00fccret ve stat\u00fc art\u0131\u015flar\u0131, primler, ikramiyeler ve benzeri sosyal yard\u0131mlar y\u00f6netsel yetkiler ve kaynaklar ile i\u015f g\u00fcvenli\u011fi ve i\u015fyeri ko\u015fullar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirme ve benzeri hususlar gelmektedir. Bireyler \u00f6d\u00fcl adaletini belirlemek i\u00e7in bu iki unsurun birbirleri aras\u0131ndaki oranlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. E\u011fer e\u015fitsizlik varsa \u00f6d\u00fcl adaletinin bozuldu\u011fu ve bir dengesizlik hali ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmektedir (Eren, 2001; 522).<\/strong><\/div>\n

 <\/p>\n

Birey kendi girdi\/\u00e7\u0131kt\u0131 oranlar\u0131yla ba\u015fkalar\u0131n\u0131n girdi\/\u00e7\u0131kt\u0131 oran\u0131n\u0131 k\u0131yaslayarak bir de\u011ferlendirme yapmaktad\u0131r. E\u015fitlik duygusu; alg\u0131lanan \u00e7\u0131kt\u0131 ve girdilerinin e\u015fit olmas\u0131n\u0131 gerektirmemekte, sadece oranlar\u0131n\u0131n ayn\u0131 olmas\u0131n\u0131 ya da e\u015fit olmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. Birey kendisini ba\u015fkalar\u0131yla k\u0131yaslarken \u00e7ok s\u0131k\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 daha y\u00fcksek \u00fccret almay\u0131 hak etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnebilir. O zaman bu bireyin \u00e7\u0131kt\u0131\/girdi oran\u0131 daha y\u00fcksek kabul edilmektedir. \u0130\u015fte birey \u00f6rg\u00fcte sundu\u011fu girdiler sonucu elde etti\u011fi \u00f6d\u00fclleri di\u011fer ki\u015filerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r. Burada \u015funu belirtmek gerekir ki bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar, ortalamalar ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lan gruplar bireyin s\u00fcbjektif alg\u0131lar\u0131 olmaktad\u0131r (Moorhead vd.,1989; 135).<\/strong><\/div>\n

 <\/p>\n

Ki\u015finin bu oranlar birbirlerinden ne kadar b\u00fcy\u00fck ya da k\u00fc\u00e7\u00fck olduklar\u0131nda denksizlik duyaca\u011f\u0131, yani denksizli\u011fin ne zaman duyulmaya ba\u015flanaca\u011f\u0131 sorusu sorulabilir. Adams buna kar\u015f\u0131l\u0131k olarak, ki\u015finin ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6d\u00fcller \u201c\u00f6teki\u201dne oranla azsa daha \u00e7abuk denksizlik duymaya ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131, ki\u015fi daha fazla al\u0131yorsa bu denksizli\u011fe bir s\u00fcre daha katlanabilece\u011fini, dolay\u0131s\u0131yla daha ge\u00e7 denksizlik duymaya ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Demek, az \u00f6d\u00fcl alanla fazla alan ayr\u0131 zamanlarda \u201cdenksizlik e\u015fi\u011fi\u201dni a\u015facakt\u0131r (Onaran, 1981; 169).<\/strong><\/div>\n

 <\/p>\n

E\u015fitlik duygusu; ki\u015finin stat\u00fcs\u00fcn\u00fc ya da pozisyonunu korumas\u0131, s\u00fcrd\u00fcrmesine y\u00f6nelik g\u00fcd\u00fcleyici olmaktad\u0131r. Birey \u00f6rg\u00fcte ayn\u0131 girdi d\u00fczeyini sa\u011flamay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecektir. En az\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131yla paralellik g\u00f6sterdi\u011fi s\u00fcrece de\u011fi\u015fmeyecektir ve ayn\u0131 zamanda di\u011ferlerine ili\u015fkin girdi ve \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 da de\u011fi\u015fmeyecektir. Buna kar\u015f\u0131n, e\u015fitsizlik duyan bir ki\u015fi e\u015fitsizli\u011fi azaltmak i\u00e7in g\u00fcd\u00fclenmektedir. E\u015fitsizli\u011fin \u00e7ok fazla olmas\u0131 g\u00fcd\u00fcleme d\u00fczeyinin \u00e7ok y\u00fcksek olmas\u0131n\u0131 gerektirir. Adams, bireyler aras\u0131ndaki e\u015fitsizli\u011fi azaltmak i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131 gerekli olan alt\u0131 genel metot \u00f6nermektedir (Moorhead vd.,1989; 137):<\/strong><\/div>\n

 <\/p>\n

    \n
  • Birincisi, kendi girdilerini de\u011fi\u015ftirebilir. B\u00f6ylece bir birey kendi oran\u0131n\u0131 bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftirerek, s\u00f6z konusu e\u015fitli\u011fin \u015fekline ba\u011fl\u0131 olarak i\u015finde daha az ya da daha \u00e7ok \u00e7aba harcayabilir. Yetersiz, d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde \u00f6d\u00fcllendirildi\u011fini hissederse, bireyin \u00e7abas\u0131 d\u00fc\u015febilir veya artabilir.<\/strong><\/li>\n
  • \u0130kincisi, kendi \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilir (\u00fccret art\u0131\u015f\u0131, isteyerek b\u00fcy\u00fcmeye ve geli\u015fmeye ili\u015fkin yeni yollar aramay\u0131 se\u00e7ebilir).<\/strong><\/li>\n
  • Daha karma\u015f\u0131k bir tepki, kendi alg\u0131lar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmektir. Bir e\u015fitsizlik g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde birey kendi ger\u00e7ek d\u00fczeyini de\u011fi\u015ftirebilir ve b\u00f6ylece ger\u00e7ekten daha \u00e7ok katk\u0131s\u0131 oldu\u011funa karar verecektir. Ancak ger\u00e7ekte inand\u0131\u011f\u0131ndan daha \u00e7ok kabul g\u00f6recektir.<\/strong><\/li>\n
  • D\u00fc\u015f\u00fcncelerini de\u011fi\u015ftirebilir. \u00d6rne\u011fin; \u00f6d\u00fcllendirilmedi\u011fini hisseden ki\u015fi kendisini ba\u015fkalar\u0131yla k\u0131yaslarken ger\u00e7ekte g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden daha \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnebilir.<\/strong><\/li>\n
  • Yine e\u015fitli\u011fi azaltman\u0131n bir ba\u015fka \u015fekli de k\u0131yaslama hedefini de\u011fi\u015ftirmektir. \u00d6rne\u011fin; ki\u015fi ba\u015fkalar\u0131na y\u00f6nelik mevcut k\u0131yaslamay\u0131, patronun ki\u015fisel g\u00f6zdesi, nadiren \u015fansl\u0131 olmas\u0131 veya \u00f6zel beceri ve yeteneklere sahip olmas\u0131 \u015feklinde d\u00fc\u015f\u00fcnebilir ve ba\u015fka bir k\u0131yaslama i\u00e7in daha ge\u00e7erli bir temel sa\u011flayabilir.<\/strong><\/li>\n
  • Son \u00e7are olarak, birey pozisyonunu kolayca terk edebilir. Yani ba\u015fka bir departmana transfer olarak ya da sadece t\u00fcm\u00fcyle vazge\u00e7mek e\u015fitsizli\u011fi azaltma \u015fekli olarak g\u00f6r\u00fclebilir.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n
    Denksizli\u011fin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla ilgili \u00f6nermeler \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir (Onaran, 1981; 169):<\/strong><\/div>\n
      \n
    • Denksizlik ki\u015finin \u00f6d\u00fcl\/katk\u0131 oranlar\u0131n\u0131n \u201c\u00f6teki\u201d ki\u015finin \u00f6d\u00fcl\/katk\u0131 oranlar\u0131yla uyu\u015fmamas\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/strong><\/li>\n
    • Denksizlik bir gerginlik kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/strong><\/li>\n
    • Denksizlik ne kadar fazla duyulursa bu gerginli\u011fi azaltma iste\u011fi de o kadar fazla olacakt\u0131r.<\/strong><\/li>\n
    • Daha az \u00f6d\u00fcl alan bir ki\u015finin denksizlik e\u015fi\u011fi, \u00f6d\u00fclleri daha fazla olan bir ki\u015fiye g\u00f6re d\u00fc\u015f\u00fck olacakt\u0131r.<\/strong><\/li>\n
    • Denksizlik hesaplan\u0131rken katk\u0131larla \u00f6d\u00fcller a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak toplanmaktad\u0131r.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n

      Tayfun Topalo\u011flu<\/strong><\/a><\/p>\n

      All Posts by the Author<\/strong><\/a><\/p>\n

      References<\/a><\/p>\n

       <\/p>\n

      Introduction to Motivation Theory<\/a><\/p><\/blockquote>\n